Een aanzienlijke toelevering

Colruyt Group verkoopt cacao in vele vormen. Het assortiment van Boni Selection en Everyday omvat chocoladerepen en -tabletten, candybars, chocopasta’s en hagelslag, evenals cacaopoeder voor de bereiding van warme en koude dranken; andere artikelen onder eigen merken bevatten ook wisselende hoeveelheden chocolade, zoals sommige zuivelproducten, ijs, koekjes en gebak; daarnaast zijn er de seizoensgebonden lekkernijen zoals de paaseieren en sinterklaasfiguren van chocolade ... Dat alles vertegenwoordigt een aanzienlijke toelevering, waarbij dringend moest worden nagedacht over duurzaamheid.

Miljoenen kleine producenten

De cacaoboom is een boom die groeit in de tropen. In tegenstelling tot wat men zou denken, wordt hij niet in grote plantages geteeld. 90% van de wereldproductie wordt verzekerd door miljoenen kleine boeren die minder dan 3 ha verbouwen. Zij werken gewoonlijk in het kader van groeperingen of coöperaties die hun oogst verzamelen en de eerste stadia van de verwerking van de bonen uitvoeren: breken, sorteren, gisting, drogen en schoonmaken. De bonen worden vervolgens geselecteerd door een uitvoerder die ze naar de geïndustrialiseerde landen verscheept, waar ze worden verwerkt tot chocolade of andere afgeleide producten.

De duurzaamheid wordt ondermijnd

73% van de cacao in de wereld wordt ingevoerd uit Afrika, meer bepaald uit de grote cacaolanden in het westen van het continent. Er zijn bijna twee miljoen familiebedrijven in de cacaogebieden in Kameroen, Ivoorkust en Ghana. Dit cijfer geeft een idee van het belang van deze sector voor de plattelandseconomie van de drie landen. Maar de spreiding van de productie in kleine eenheden heeft nadelen die momenteel zwaar wegen op de duurzaamheid van de keten.

Economische pijler: minder kwaliteit, minder productiviteit en… minder inkomsten

Op economisch vlak bemoeilijkt deze versnippering de verspreiding van moderne teelt- en verwerkingstechnieken, waardoor verbetering van de productiviteit en de kwaliteit worden vertraagd. Deze laatste twee gaan momenteel achteruit in Afrika, terwijl de mondiale vraag toeneemt. Prognoses voorspellen tegen 2020 een tekort van 1 miljoen ton kwaliteitsbonen. Het probleem is dat ondanks deze stijgende vraag, de inkomsten van de kleine producenten dalen, vooral als gevolg van marktconcentratie, die slechts een paar grote mondiale kopers heeft. Het gevolg: veel familiebedrijven worden niet overgenomen door de jongere generaties die afgeschrikt worden door de wisselvallige rendabiliteit, de moeilijke teelt en de investeringen die noodzakelijk zijn om de verouderende plantages te vernieuwen.

Sociale pijler: op weg naar verpaupering

Op sociaal vlak houden de dalende inkomsten van de kleine cacaoplantages de gezinnen van de cacaoboeren onder de armoedegrens, terwijl deze inkomsten onontbeerlijk blijven voor hun levensonderhoud. Naast het onvermogen om te investeren in de plantages leidt deze situatie tot een verplichting om de werkingskosten te verlagen, wat vooral tot uiting komt in het gebruik van kinderarbeid dat bijzonder zorgwekkend is in de cacaosector. De omzetdaling brengt ook een beperking van de gezinsuitgaven met zich mee, vooral in de gezondheidszorg en in het onderwijs. Waardoor de spiraal van de verpaupering alleen maar wordt versterkt.

Milieupijler: ontbossing en pesticiden

Op milieuvlak compenseren de producenten de veroudering van de bomen en de gevolgen van de klimaatverandering door meer kunstmest en chemische pesticiden te gebruiken, met – daling van de inkomsten verplicht – massaal gebruik van minderwaardige producten in grotere hoeveelheden. Daarnaast is er een trend om de traditionele agrobosbouw op te geven ten voordele van een ontwikkeling van teelten in open ruimten, met een ongecontroleerde ontbossing tot gevolg. Deze veranderingen in de praktijken verkleinen de natuurlijke habitats, vernietigen de biodiversiteit en tasten de kwaliteit van de bodems en van het water aan.

Op weg naar meer duurzaamheid

In deze gemengde context voeren alle grote spelers in de verwerking van cacao al enkele jaren hun eigen samenwerkingsprogramma's om de duurzaamheid van hun ketens te verbeteren. Ze kunnen zo hun maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) implementeren, terwijl ze toeleveringsbronnen van kwaliteit konden consolideren in het licht van het voorspelde tekort. Naast deze multinationals nemen onafhankelijke initiatiefnemers voor duurzame normen deel aan deze beweging van "verduurzaming " van de cacao, ieder met zijn eigen kenmerken. De drie belangrijkste normen zijn: Fairtrade, Rainforest Alliance en UTZ.

100% gecertificeerde chocolade

Colruyt Group is geen chocoladefabrikant. Het is dus niet rechtstreeks betrokken bij de aankoop van bonen en cacaomassa. Maar het wil dat zijn volledige assortiment van chocolade en chocoladeproducten onder eigen merken op termijn afkomstig zal zijn van duurzame cacao. Colruyt Group heeft de ambitie vastgelegd om tegen juni 2017 enkel nog gecertificeerde eigen merk cacaoproducten te verkopen. Zijn toeleverende verwerkende bedrijven zijn dus verplicht om gecertificeerde cacao in te slaan voor de productie voor de groep.

Nadruk op productiviteit en kwaliteit

Er werd gekozen voor de UTZ-certificering. “Wat ons interessant leek, is de steun die de initiatiefnemers aan de landbouwers verlenen om de kwaliteit van hun bonen en de productiviteit van hun plantages te verbeteren”, verklaart Philippe Toussaint, projectmanager Duurzame Inkopen van Colruyt Group. “Dit programma van opleidingen en technische ondersteuning zal kleine producenten in staat stellen om meer en tegen betere prijzen te verkopen en zodoende hun inkomen en levensstandaard te verbeteren.” Op sociaal vlak dringt de certificering aan op goede arbeidsomstandigheden, veiligheid en gezondheid voor de landarbeiders en verbiedt tewerkstelling van kinderen, die allemaal naar school moeten gaan. Op milieuvlak zijn de stokpaardjes van UTZ bodem-, water- en afvalbeheer en de strijd tegen de ontbossing.

Geleidelijke overgang

De paaseieren waren de eerste chocoladeproducten die begin 2016 zijn overgaan naar de UTZ-certificering. Daarna zijn de chocoladerepen en -tabletten van Boni-Selection en Everyday aan de beurt, alsook de chocopasta’s. De overige producten zullen geleidelijk moeten volgen in de loop van 2016 en 2017.

Ontdek meer visies en verhalen